İstatistiklerle devletsiz halk Kürtler

 Türk devletinin sınırötesi operasyona ilişkin tezkeresinden sonra Kürt sorunu yeniden uluslar arası alana taşındı. BM’nin devleti olmayan en büyük halk olarak tanımladığı Kürtlerin yaklaşık 40 milyon olduğu tahmin ediliyor. Dört parçaya bölünen Kürtlerin ülkesi Kürdistan’da temel gelir kaynağı ise petrol.

Kürtler dünya kamuoyuna yeniden taşınırken, istatistiksel olarak bazı bilgileri hatırlamakta fayda var. Kürtlerin ülkesi olarak tüm dünyada Kürdistan olarak bilinmesine ve ifade edilmesine rağmen, devleti olmayan en büyük halk olarak bu sorun varlığını en yakıcı bir şekilde sürdürüyor.

İsim olarak Kürdistan, Kürtler tarafından bu bölgeye verildi. Tanım olarak literatürde Merkez Asya’da Kürtlerin çoğunlukta yaşadığı kültürel ve coğrafik bölge şeklinde yer alıyor. Milattan Önce 2000’li yıllara doğru Sümer ve Asuri yazıtlarına göre ‘’Kardaka’’, ‘’Kurti’’ veya ‘’Guti’’ isimleri ile tanınan Kürtler Milattan Önce (M.Ö) ikinci binyılın sonunda Medler olarak ortaya çıktı. Med İmparatorluğu M.Ö. 612’de kuruldu ve M.Ö. 550’de yıkıldı. XII. yüzyılda Moğolların ortaya çıkması ile birlikte Kürtler dağlara çekildi. XVI-XVII. Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu hüküm sürdü.

08.10.1920’de Sevr Anlaşması Kürt devletini öngörüyordu ancak uygulanmadı. 1923’de Lozan anlaşması ile Irak, Türkiye, İran ve Suriye arasında bölündü. Günümüzde kadar sayısız isyan gerçekleşti.

Kürdistan’ın coğrafik olarak durumu resmi kayıtlarda, Asya’nın güneybatı dağlık alanı olarak belirtilirken, bu bölgeyi işgalci ülkelere göre şöyle ifade ediliyor: İran’ın kuzeybatısı, Irak’ın kuzeydoğusu, Türkiye’nin doğusu. Ayrıca Ermenistan, Gürcistan, Azerbaycan, Türkmenistan, Kırgızistan ve Kazakistan’da kalabalık Kürt toplulukları bulunuyor.

Yüzölçümü: 503 000 km2 (Kaynak: Laval Üniversitesi)
Türkiye: 210 000 km2 (Kürdistan’ın yüzde 41,75’i, Türkiye’nin yüzde 26,9’u)
İran: 195 000 km2 (Kürdistan’ın yüzde 38,77’si, İran’ın yüzde 11,83’ü)
Irak: 83 000 km2 (Kürdistan’ın yüzde 16,5’i, Irak’ın yüzde 18,86’sı)
Suriye: 15 000 km2 (Kürdistan’ın yüzde 2,98’si, Suriye’nin yüzde 8,10’si)

Nüfus (milyon olarak)
1990: 22,85 ila 29,7 1999 (Tarihçi Hamit Bozarslan’a göre) : 29,011
Türkiye : 13,15
İran : 9,26
Irak : 4,76
Suriye : 1,24
Ermenistan, Azerbaycan ve Gürcistan: 0,301
Lübnan: 0,3

2000 (M. Izady, 2000; Laval Üniverstiesi) : 35,1
Türkiye : 19
İran : 8,4
Irak : 5,6
Suriye : 1,6
Ermenistan, Azerbaycan ve Gürcistan: 0,5
2006 : 27 ila 32
Türkiye: 13 ila 18
İran: 5 ila 8
Irak: 4 ila 6
Suriye: 2
Avrupa’ya göç edenler: 0,7

Kafkasya ve Asya kolonilerindeki Kürt nüfusu (kaynak: Paris Kürt Enstitüsü)
Afganistan : 200 000
Azerbaycan : 150 000
Lübnan : 80 000
Gürcistan : 60 000
Ermenistan : 45 000
Türkmenistan : 40 000

Diaspora nüfusu (kaynak: Paris Kürt Enstitüsü)
Almanya : 600 000 ila 650 000
Fransa : 130 000 ila 150 000
Hollanda : 80 000 ila 90 000
İsviçre : 70 000 ila 80 000
Avusturya : 60 000 ila 70 000
Belçika : 50 000 ila 60 000
İsveç : 40 000 ila 50 000
İngiltere : 30 000 ila 40 000
ABD : 30 000
Yunanistan : 20 000 ila 25 000
Danimarka : 10 000 ila 15 000
Kanada : En az 10 000
Norveç : 4 000 ila 20 000
İtalya : 8 000 ila 10 000
Finlandiya : 4 000 ila 6 000

Dil: Kürtçe (Hint Avrupa dil grubu)

Diyalekt
Kurmancî : yüzde 60 (Türkiye’deki Kürtlerin yüzde 90’ı ile İran, Suriye ve Irak’ın bir bölümü tarafından bu diyalekt kullanılıyor)
Soranî : İran ve Irak’ta Kürdistan’ın merkez bölgelerinde konuşuluyor
Zazakî : Türkiye Kürdistan’ının bazı bölgelerinde
Goranî : Kürdistan’ın güneyinde

Alfabe
Türkiye Kürtleri: Latin
İran, Irak ve Suriye Kürtleri: Arapça ve Fars-Arap alfabesi
Gürcistan Kürtleri: Kiril

Din (yüzdelik olarak)
Sünni Müslümanlar yüzde 80
Şii ve Aleviler yüzde 12
Ezidiler yüzde 5
Hristiyan Ortodoks ve Yahudiler yüzde 3

Temel gelir: Petrol

ANF NEWS AGENCY