İnsanlar sık sık hatta bazen ömür boyu yaptıkları yanlışlıklardan pişmanlık duyarlar, üzülürler, kızarlar.
 
-Neden bu mesleği seçtim ki?
-Seninle evlendiğime bin pişmanım.
-Keşke oraya gitmeseydim.
-Keşke kalbini kırmasaydım.
-Neden böyle yaptım? Öyle pişmanım ki…
 
Bu tür pişmanlıkları hemen herkes yaşamıştır.

Neden acaba?
 
İnsan yaptığı her şeyin muhasebesini yapar; başardığında sevinir, tersi olursa üzülür. Başaramadığı zaman yanlışının sebebini anlamaya çalışır ve sebebini bulduğunda üzülür.
 
Pişman olurken duyulan üzüntü, bazen kızgınlıkla, nefretle, gururla, suçluluk duygusuyla beraber olur. Eğer hata, insanın kendisinden kaynaklandıysa üzüntüsü daha fazla olur; iradesi dışındaysa üzüntüsü de daha az olur.
 
Herhangi bir olaydan istediğimiz sonucu alamayınca çok üzülürüz. Üzerinden zaman geçtikçe neden zamanında müdahale etmedik, gerekeni yapmadık vs. diyerek üzülürüz; fakat bu sefer ki, ilk baştaki üzüntümüz kadar tesirli olmaz. Demek ki zaman ilerledikçe pişmanlık duyguları değişmekte ve azalmaktadır.
 
Herhangi bir şeyi deneyip de başaramazsak, utanma, kızgınlık, hayal kırıklığı, pişmanlık duygusu; elimizden kaçırdığımız olaylarda ise üzüntü ön plandadır.
 
Eğer hayatta geleceğimizin garantisi olan tahsilimizi başaramamış, yarım bırakmışsak, pişmanlık duygusu daha uzun sürebilir.
 
Beyinin ön lobun`nun arka-alt, göze yakın kısmındaki (Orbitofrontal) (Resim de kırmızı bölge) hücreler çeşitli merkezlerdeki hücrelerle beraber olayları inceler, hesaplar, karşılaştırır, yorumlar ve sonuç çıkarırlar. Pişmanlık duygusu bu bölgede gelişir. Bu hücreler yaptıklarımızın muhasebesini yaparlar, değerlendirirler. Ama duygularımızın da bu değerlendirmede etkisi büyüktür. Yani Orbitofrontal bölge, diğer merkezlerin yanında Amigdala ve limbik sistemle(Resim de yeşil bölge) çok yakın ilişki içinde çalışır.
 
Beyin bu muhasebeyi ders çıkarmak, bir dahaki tecrübelerde kullanmak için yapar.
 
Yapılan araştırmalardan sonra ortaya çıkan sonuç, beyinin geliştirdiği pişmanlık, hatalardan ders çıkarmak ve bir daha aynı hatayı yapmamaya çalışmak duygusudur.
 
Her insanın pişmanlık duyguları ile baş etmesi değişiktir.
 
Herhangi  bir alışverişte veya ticarette para kaybedenler, yani başarısızlığa uğrayan kişiler çok üzülür, hatta bunalıma girerler. Bazı kişiler ise, daha pozitif düşünerek “yine de şanslıyım, ya paramın hepsini kaybetseydim, ya ölseydim, vs.” diyerek kendini teselli eder.

Önemli olan yaşanan tecrübelerden yararlanarak bu tür yanlışlıkları bir daha yapmamak için dikkati arttırmak, yapılan hatalardan dolayı kendi kendini fazla suçlamamak, hoşgörülü olmak ve üzülmemektir. Fakat daha da önemlisi, insanın her yaşanılan olaydan kendine ders çıkarabilmesidir.

Pişmanlık duygularıyla baş etmek için önerebileceğim bilimsel tavsiyeler şunlardır:
 
Birincisi; her hatadan sonra kızmadan ve üzülmeden önce,  “Acaba bu bir ders miydi? Daha kötü olabilir miydi? Böylesi daha mı iyi oldu?” diyerek düşünmemiz gerektiğidir.
 
İkinci tavsiyem ise, hayatta mükemmel olmaktan kaçınmak gerektiğidir. Her şey idealimizdeki gibi olmayabilir. Yaptıklarımızın sonuçlarına bazen fazla düşünmeden razı olmalıyız.
 
Bazı insanlarda içlerindeki baskılardan dolayı çekingendirler. Pişman olmamak ve üzülmemek için bir şey yapmazlar ya da yapmamaya çalışırlar. Fakat sonradan daha da pişman olurlar yapmadıkları, yapamadıkları şeyler için. Bu yüzden üçüncü tavsiyem ise; ileride pişman olunacağını bilerek veya bilmeyerek, kuşku ve korku hallerinde dahi, kişinin cesaretini arttırarak istediğini gerçekleştirmesi gerektiğidir.
 
Çünkü pişmanlık duygusu olmadan yaşamak mümkün değildir.

 Psikiyatirist-Psikoterapist