Doğu Kürdistan’ın Kirmaşan kentinde Enwer Rostemi isimli bir Kürt gencine PJAK’a yardım ettiği iddiasıyla idam cezası verilmesi ardından PJAK ve PKK davalarından idam cezası alanların sayısı 15’e yükseldi. Doğu Kürdistan’da Mart ayı başından bu yana en az 13 kişi de idam edildi.

Alınan bilgilere göre yaklaşık iki ay önce Kirmaşan’ın Ciwanro ilçesinde tutuklanan Enwer Rostemi isimli Kürt genci ağır işkencelere maruz kaldı. Ailesi Rostemi’ye geçtiğimiz günlerde PJAK üyesi olduğu ve sokak gösterilerine katıldığı iddiasıyla “Allahın düşmanı” suçlaması yöneltilerek idam cezası verildiğini söyledi. Kirmaşan cezaevinde tutuklu bulunan Rostemi, 3 yıl önce de tutuklanmış ve 60 milyon tümen kefaletle serbest bırakılmıştı.

Bu son kararla birlikte İran’da PKK ve PJAK davalarında idam cezası alanların sayısı en az 15’e yükseldi. Bunlar arasında 5 öğretmen ve bir gazeteci de bulunuyor: Gazeteci Abdulvahid Hiwa Botimar, Kürt öğretmenler; Ferzad Kemanger, Enwer Huseyn Penahi, Ferhad Wekili, Eli Heyderiyan ve Erselan Ewliyayi, öğrenci Hebibulla Letifi, PJAK davasından diğer tutsaklar; İhsan Fetahiyan, Fesih Yasemini, Rustem Arkiya, Zeynep Celaliyan, Şerko Maarfi, Ferhat Çalış, Ramazan Ahmet ve Enwer Rostemi.

Merkezi Londra’da bulunan Uluslararası Af Örgütü de Şubat ayında, İran’da son 3 ayda meydana gelen insan hakları ihlallerine ilişkin bir rapor yayınladı. Raporda, etnik ve dini topluluklar ile insan ve kadın hakları savunucularına yönelik baskıların arttığına işaret edilerek, son 3 ayda en az 220 kişinin gözaltına alındığı belirtildi. Gözaltına alınanların işkence ve diğer kötü muamelelerle karşılaşma riski altında oldukları ifade edildi. Af Örgütü idam cezası alan Kürtlerin isimlerini de yayınladı.

DOĞU KÜRDİSTAN’DA 13 KİŞİ İDAM EDİLDİ

Öte yandan Mart ayı başından bu yana Doğu Kürdistan’da en az 13 kişi de idam edildi. Alınan bilgilere göre 1 Mart tarihinde Kirmaşan kentinde 11 kişi asılarak idam edildi. İdam edilenlerin isimleri öğrenilemedi. 9 Mart günü de Kirmaşan’da bir kişi asılarak idam edildi. Ayrıca Doğu Kürdistan’ın Miyanduab kentinde 25 yaşındaki Nadir Şukrullahi isimli bir tutuklu geçen hafta içerisinde idam edildi.

MART AYI BAŞINDAN BERİ EN AZ 33 KİŞİ İDAM EDİLDİ

İdamlar İran’ın diğer kentlerinde de hız kesmeden devam ediyor. Son bir yıl da “güvenliği sağlamak” adı altında idamlar arttırıldı. 14 Mart günü İran’ın güney doğusundaki Zahedan kentinde 4 tutuklu asılarak idam edildi. İdam edilenlerin isimlerinin Nur Muhammed İsmail Zehi, Macibul Rahman Kurd, Babak Kurd ve Muhammed Comeh Xan Huseyni olduğu öğrenildi.

ANF kayıtlarına göre Mart ayı başından bu yana idam edilenlerin sayısı 33’e yükseldi. Yılın başından bu yana idam edilenlerin sayısı ise en az 98’a çıktı. Şubat ayında ANF kayıtlarına göre en az 16 kişi idam edildi. Ocak ayında ise en az 49 kişi idam edildi. 2008 yılında en az 297 kişi idam edilmişti. Gerçek rakamın daha yüksek olduğu tahmin ediliyor. Uluslar arası Af Örgütü’ne göre 2007 yılında da 317 kişi idam edildi. Af Örgütü listesine göre İran Çin’den sonra en fazla idamların gerçekleştiği ikinci ülke.

MAHABAD’DAKİ TUTUKLULAR URMİYE’YE SEVK EDİLDİ

Öte yandan İran’da Kürtlere yönelik tutuklama furyası ve cezaevlerindeki baskılar da devam ediyor. Mahabad’da geçtiğimiz aylarda aralarında Azad Rurast isimli bir gencin de bulunduğu çok sayıda kişi tutuklanmıştı. Rurast birlikte Mahabad cezaevinde yaklaşık 20 tutuklunun Urmiye cezaevine sevk edildiği bildirildi. İran makamları cezaevi onarımını gerekçe gösterirken, aileler ani bir şekilde tutukluların Urmiye’ye götürülmesi karşısında endişeli bir bekleyiş içerisinde.

İRANLI BİR KİŞİYE PJAK’A YARDIM ETTİĞİ İDDİASIYLA 1 YIL HAPİS

Ayrıca Sine kentinde devlet güçlerinin geçen yıl katlettiği İbrahim Lutfullahi isimli Kürt öğrencinin ölüm yıldönümünde geçen Şubat ayında yapılan eylemlere katıldığı gerekçesiyle tutuklanan Fars kökenli Cewad Elizade’ye PJAK’a yardım ettiği gerekçesiyle Sine Mahkemesi tarafından 1 yıl hapis cezası verildi.

DÖRT YARSANİ DİNİ MENSUBU GÖZALTINA ALINDI

Yine Kirmaşan eyaleti ve Dalaho Dağı bölgesindeki iki köyde Yarsani dinine mensup çok sayıda kişi PJAK’a yardım ettiği gerekçesiyle gözaltına alındı. Gözaltına alınanların Kirmaşan’a bağlı Kernd Xerb ilçesinin Drke köyünde Hemid Bedri ve Şex Murad Bedri ile Tenure köyünden Manuşehr Muradi ve Seyid Kiyumersi Zulfeqari olduğu öğrenildi. Her dört kişinin de ağır işkencelere maruz kaldığı ve hücrelere konulduğu bildirildi. Kirmaşan bölgesinde Yarsani dinine mensup 500 bin dolayında Kürt bulunuyor.

Urmiye kentinde de 28 Şubat günü Yarsani inancına mensup Mehdi Qasimzade isimli bir kişi cezaevinde asılarak idam edilmişti. Qasimzade, üç kişiyle birlikte İran istihbarat elemanları tarafından Nisan 2008’de tutuklanmıştı.

Ehli-Hak, çoğunlukla Doğu Kürdistanlı toplum arasında yaygın olan bir İslam türevi inanç biçimi olarak biliniyor. Kirmaşan bölgesinin en eski inançlarından biri olan Yarsanicilik, Kürtçe Yârsânizm veya Farsça Yaresanizm olarak adlandırılırken, Arapça Ehli Hak olarak biliniyor. ‘’Gerçeğin halkı’’ veya ‘’Gerçek insan’’ anlamına da gelen Yârsânizm’de erkeklerin sakal bırakması zorunlu. Bu inanca göre sakal en önemli özelliğini taşıyor. Sakalsızlara ise değer verilmiyor. Dinin diğer bir temel özelliği de ‘şeytana’ verilen değer olarak dikkat çekiyor. Bu yanı ile Ezidi inancına benziyor. Zira Yarsaniciliğin İslam’dan önce ortaya çıkan Ezidiliğin bir akımı olduğu da öne sürülüyor.

Bu inanca mensup olanlar daha çok Kermanşah bölgesinde yaşıyor. Aynı inançtan Kerkük civarında yaşayan gruplar da bulunuyor. Kürtler dışında, Azeriler ve Farslar arasında da bu inancı benimseyenler var. Ayrıca Mandali, Bakuba ve Xaneqin’de bu inanca mensup Arap grupların da olduğu belirtiliyor. İran’da etnik azınlıklar gibi dini azınlıklar da devletin yoğun baskılarına maruz kalıyor.

ANF NEWS AGENCY