- Güncel
- Politika
- Dünya
- Kadın
- YaÅŸam
- Sağlık
- Kültür-Sanat
- Bilim-Teknik
- Kurdistan
- Kurdî
- İşçi-Ekonomi
- Spor
- Medyadan
- Biyografi
- Yazarlar
- Dosyalar
- Okur Köşesi
- Ajanda
- Editör'den
- PLATFORM
- Künye
- Kitap
Ä°letiÅŸim
Site Haritası
Anasayfam Yap
Favorilerime Ekle
Rss / Atom
E-bülten
Haberlere abone olun:
Bu yazıyı beğendiniz mi?
(toplam 0 oy)
14 Mart, 2010 01:04:16 | Aktüel Bakış
Dünyanın önde gelen Kürdologlarından Mihail Semenoviç Lazarev hayatını kaybetti. 50 yıl boyunca Kürdolojiye hizmet eden Lazerev bugün Moskova'da topraÄŸa verilecek.
Åžarkiyat bölümünde Kürdüloji baÅŸkanlığı yapan, Kürtler konusunda birçok bilimsel kitap ve makale kaleme alan ünlü bilim insanı 7 Mart'ta Moskova'daki evinde hayatını kaybetti.
'1891-1917 Kürt sorunu', 'Emperyalizm ve Kürt sorunu (1917-1923) ', ' Kürdistan ve Kürt sorunu 1923 1940', kitaplarının yazarı Lazerev Rus doÄŸu bilimcileri arasında efsanevi oryantalist olarak biliniyordu.
Lazerev Rusya'da Profesör M.A Gasratyana, S.H Mgoi ile birlikte özellikle 20. yüzyıl Kürt tarihi ve siyasetini tanımlayan önemli araÅŸtırmacılardan biriydi.
8 Mayıs 1930'da dünyaya gelen Lazerev 1952'de Moskova Devlet Üniversitesinde (MGU) YakındoÄŸu Tarih fakültesini bitirdi. Bir süre Osmanlı tarihi üzerinde çalıştı ve Osmanlıcayı öÄŸrendi. Aynı üniversitenin tarih bölümü üyesi oldu. 1956'da Leningrat'ta bulunan Sovyetler BirliÄŸi Åžarkiyat bölümünde çalışmaya baÅŸladı. Burada tarihi el yazmaları ve diÄŸer belgeleri inceleme fırsatı buldu.
Sovyetler'in OrtadoÄŸu da yeniden aktif olma eÄŸilimlerini göstermeye baÅŸladığı yıllarda, DoÄŸu'yla ilgili kapsamlı çalışmalar kapsamında Leningrat'taki Kürt bilimleri bölümü de geniÅŸletilip büyütüldü ve bir kısmı Moskova'ya taşındı.
'KÜRT SORUNU ÇÖZÜLMEDEN YAKIN DOÄžUDAKÄ° SORUNLAR ÇÖZÜLMEZ '
ÖÄŸrencisi ve çalışma arkadaşı Dr. Noder Maseki, DoÄŸu bilimcisi KürdoloÄŸ Lazerev'in bilimsel çalışmaları konusunda ÅŸunları söylüyor: 'Lazerev'in1960'da kaleme aldığı ilk Monografisini '(9140- 1918) DoÄŸu Arabistan'da Osmanlı kuÅŸatması' tezi büyük ilgi gördü. 1950 Irak'ta yaÅŸanan dramatik geliÅŸmeler Kürt sorununun yeniden güncelleÅŸmesine yol açtı. Ä°lk makalesini 1964'de Moskova'da Bilimsel Çalışmaların yayınlandığı merkezinde 'Kürt sorunu (1890l - 1917 yılları)' yayınladı.
Kürt probleminin analiz edildiÄŸi makalede, OrtadoÄŸu'daki sorunların çözümünün Kürt meselesine baÄŸlı olduÄŸu tespitini yapıyordu. Bu çalışma Kürdistan'ın anlaşılması açısından siyasi ve entelektüel hedeflere ulaÅŸtı. Çünkü bu süreç emperyalist bölüÅŸüm sürecinden ekim devrimine kadar olan karmaşık bir dönemdi ve Kürtler için önemli tespitler içeriyordu. Ayrıca bu çalışma için Çarlık arÅŸivleri ve dışiÅŸleri bakanlığı belgelerini incelemiÅŸti. Bu belgeler içerisinde Ä°stanbul, Bitlis, Beyazıt, Urmiye ve KermanÅŸah'ta çalışan diplomatların araÅŸtırma ve görüÅŸleri vardı.
Bu çalışmada Türk, Ä°ran ve büyük güçlerin askeri ve siyasi yöntemlerle Kürdistan üzerindeki nüfuz arayışları ve bunun Kürtler üzerindeki etkilerini ele almıştı.
O araÅŸtırmalarında Kürdistan'ın ekonomik, siyasi ve sosyal yapısı, Kürt aÅŸiretlerin Ä°ran ve Türklere karşı verdikleri özgürlük mücadelelerini analiz etti.
Lazerev'in çalışmalarına göre Türkiye'de son 40 yılda ciddi bir asimilasyon süreci yaÅŸanmıştı. Ona göre çaÄŸdaÅŸ Türkiye'de Kürt sorununu kabul etmemiÅŸ ve haklarını ret etmiÅŸti. Bununla birlikte Irak Baas rejimi 1963'te Kürtler üzerindeki jenosit uygulamalarını inceledi.'
Lazerev, doktorasını Ermenistan Bilimler Akademisi DoÄŸu Bilimleri Enstitüsünde yapıyordu. Ancak buradaki öÄŸretim görevlileri ile bilimsel konularda içine girdiÄŸi çeliÅŸkiler, tezinin gecikmesine yol açtı.
Lazerev 1972'de '1891 1917 Kürt sorunu' adıyla Kürtler üzerindeki ilk kitabını yayınladı.
Daha sonra 'Emperyalizm ve Kürt sorunu (1917-1923)', 'Kürdistan ve Kürt sorunu 1923 1940' kitapları yayınlandı. Lazerev'in bu araÅŸtırmalarında 19.yüzyıl sonundan ikinci dünya savaşına kadar Kürt sorunundaki geliÅŸmeleri irdeliyordu. Bunun yanında Kürt sorunu konusunda 200'den fazla bilimsel makaleleri yayınlandı
Bazıları 1990'dan 2000'lerin baÅŸlarında da yayınlandı. Bunlardan Kürt sorunun tarih ve siyasi yönlerine iliÅŸkin olanlar; 'Kürdistan'ın jeopolitik yönleri', ' Arap saÄŸ totalitarizmi', 'Kürt sorunun yeni jeopolitiÄŸi', 'yeni Kürdistan'da Ä°slam'
RUSYA KLASÄ°K OKULUNUN TEMSÄ°LCÄ°LERÄ°NDEN
Dünya onu Kürt meselesinin uluslararası boyutu, Kürt milliyetçiliÄŸi ve Asya'daki milliyetçilik konularında otorite olarak kabul etti.
Maseki'ye göre o Rusya klasik okulunun en önemli temsilcilerinden biri. Maseki devamla ÅŸöyle diyor: ''Lazerev, uzun yıllar Åžarkiyat Enstitüsü'nün uluslararası problemler danışmanlığını da yaptı. MGU'da oryantalizm çalışmalarında bir temel olarak görüldü. Bu yüzden Rusya klasik okulunun önemli bir temsilcisi olarak deÄŸerlendiriliyor. O tarihi inceliklerini, doÄŸru ve yanlışlıklarını ayrıştırmasını iyi bildi. Oryantal tarihçileri de onun bu yönünden övgüyle söz ederler.
Son yıllarda Kürdistan tarihinde yöntem üzerinde çalışmaya baÅŸladı. O ilk çaÄŸdaÅŸ Kürt tarihi araÅŸtırmacısıydı. Bunun yanında aynı zamanda önemli bir Kürt dostuydu. Kürtler konusunda genel ve derin bir sessizlik yaÅŸandığı, Kürtlerin isimlerinin ve yaÅŸamlarının yasaklandığı bir dönemde Kürtler üzerine kapsamlı deÄŸerlendirmeler yazmayı sürdürüyordu.
Kürdistan ve Kürt problemi monografisini yazarken, Kürt sorunun Kürtler olmadan çözülemeyeceÄŸini Kürtlerle bir anlaÅŸmaya varılamadan çözümünün mümkün olmadığını ortaya koydu ve bunu ölünceye kadar ısrarla savundu.
KÜRT SORUNU BÜTÜNLÜKLÜ BÄ°R SORUNDUR
1993 ve 92'de Güney Kürdistan'ın kuruluÅŸ sürecini aktif olarak destekledi. O süreçte Güney Kürdistan'a gitti, çeÅŸitli kongre ve konferanslara katıldı. Kürt sorunun 4 parçadaki çözümüne inancını hep korudu. Kürtlerin bir gün özgürlüklerini elde edecekleri konusunda tam bir inanç sahibiydi. Birçok çalışmasında Türkiye'deki Kürt sorununu inceledi ve ÅŸu tespiti katı bir ÅŸekilde ortaya koyuyordu. Türkiye'deki (Kuzey Kürdistan) sorunu çözülmeden genel Kürt sorunu asla çözülemez diyordu.'
Lazerev,Kürtler üzerinde çalışmaya baÅŸladıktan sonra, metin analizlerinde onun Kürtler konusunda sadece düÅŸünsel olarak deÄŸil duygusal olarak da etkilendiÄŸi görülür. Bu konuda bazı metinlerinde Rus devletinin soruna müdahil olması ve Kürtlere destek sunması konusunda önerilerde bulundu.
Maseki bu konuda Nizivisimaya'da çıkan makaleyi örnek gösteriyor: 'Bu konuda 1993'de Nivazimaya gazetesinde çıkan bir yazıda; Rusya'nın uluslararası Kürt politikasında yer almadığını belirtiyordu. O dönem de Rusya'nın Kürtler konusunda politik geliÅŸmelere katılması konusunda fikir belirten tek aydındı. Yazıda Moskova'nın kendisinin de kritik bir süreçten geçtiÄŸini bu yüzden Kürtlerle ilgilenemediÄŸini ama ilerde bu soruna nötral kalamayacağını belirtiyordu.
DeÄŸerlendirmesinde Kürt sorunun çaÄŸdaÅŸ uluslar arası hukuk çerçevesinde bütünlüklü ele alınması gerektiÄŸini, eÄŸer sorun böyle ele alınırsa Kürtlerin kendi devletlerini kurma haklarının bile kabul edilmek zorunda kalınacağını belirtiyordu. Ona göre OrtadoÄŸu'da artık Kürt sorunu çözülmelidir bunun zamanı gelmiÅŸtir. Rusya da bu gerçekten hareket ederek oluÅŸturacağı politikalarda bu gerçeÄŸi destekler nitelikte hareket etmeliydi. Prensip olarak Kürtler BM ve uluslar arası kurumlarda desteklenmeliydi.
Lazerev 1990'da Kürdoloji'nin baÅŸkanlığını üstlendi. Bu dönemde batılılardan birçok öÄŸrenci yetiÅŸtirdi. Bunlardan bazıları halen uluslar arası alanda Kürtler üzerinde araÅŸtırmalar yapıyor.
1970 ve 1980 arasında Kürt bilimleri ve geleceÄŸi konusunda kapsamlı bir hazırlık yapmıştı. 1982'de Leningrat'ta düzenlenen uluslararası alanda Kürt sorunu konferansında önemli bir sunum yaptı. Kürdoloji konusunda Leningrad, Tiflis ve Moskova'daki bölümlerin daha fazla rol üstlenmesi ve daha fazla bilim adamı yetiÅŸtirmesi gerektiÄŸine iÅŸaret etti.'
Ünlü bilim adamı Mihail Semenoviç Lazarev bugün Moskova'da çok sayıda akademisyen ve Kürtlerin katılımıyla topraÄŸa verilecek.
RAHMÄ° YAÄžMUR
ANF
Åžarkiyat bölümünde Kürdüloji baÅŸkanlığı yapan, Kürtler konusunda birçok bilimsel kitap ve makale kaleme alan ünlü bilim insanı 7 Mart'ta Moskova'daki evinde hayatını kaybetti.
'1891-1917 Kürt sorunu', 'Emperyalizm ve Kürt sorunu (1917-1923) ', ' Kürdistan ve Kürt sorunu 1923 1940', kitaplarının yazarı Lazerev Rus doÄŸu bilimcileri arasında efsanevi oryantalist olarak biliniyordu.
Lazerev Rusya'da Profesör M.A Gasratyana, S.H Mgoi ile birlikte özellikle 20. yüzyıl Kürt tarihi ve siyasetini tanımlayan önemli araÅŸtırmacılardan biriydi.
8 Mayıs 1930'da dünyaya gelen Lazerev 1952'de Moskova Devlet Üniversitesinde (MGU) YakındoÄŸu Tarih fakültesini bitirdi. Bir süre Osmanlı tarihi üzerinde çalıştı ve Osmanlıcayı öÄŸrendi. Aynı üniversitenin tarih bölümü üyesi oldu. 1956'da Leningrat'ta bulunan Sovyetler BirliÄŸi Åžarkiyat bölümünde çalışmaya baÅŸladı. Burada tarihi el yazmaları ve diÄŸer belgeleri inceleme fırsatı buldu.
Sovyetler'in OrtadoÄŸu da yeniden aktif olma eÄŸilimlerini göstermeye baÅŸladığı yıllarda, DoÄŸu'yla ilgili kapsamlı çalışmalar kapsamında Leningrat'taki Kürt bilimleri bölümü de geniÅŸletilip büyütüldü ve bir kısmı Moskova'ya taşındı.
'KÜRT SORUNU ÇÖZÜLMEDEN YAKIN DOÄžUDAKÄ° SORUNLAR ÇÖZÜLMEZ '
ÖÄŸrencisi ve çalışma arkadaşı Dr. Noder Maseki, DoÄŸu bilimcisi KürdoloÄŸ Lazerev'in bilimsel çalışmaları konusunda ÅŸunları söylüyor: 'Lazerev'in1960'da kaleme aldığı ilk Monografisini '(9140- 1918) DoÄŸu Arabistan'da Osmanlı kuÅŸatması' tezi büyük ilgi gördü. 1950 Irak'ta yaÅŸanan dramatik geliÅŸmeler Kürt sorununun yeniden güncelleÅŸmesine yol açtı. Ä°lk makalesini 1964'de Moskova'da Bilimsel Çalışmaların yayınlandığı merkezinde 'Kürt sorunu (1890l - 1917 yılları)' yayınladı.
Kürt probleminin analiz edildiÄŸi makalede, OrtadoÄŸu'daki sorunların çözümünün Kürt meselesine baÄŸlı olduÄŸu tespitini yapıyordu. Bu çalışma Kürdistan'ın anlaşılması açısından siyasi ve entelektüel hedeflere ulaÅŸtı. Çünkü bu süreç emperyalist bölüÅŸüm sürecinden ekim devrimine kadar olan karmaşık bir dönemdi ve Kürtler için önemli tespitler içeriyordu. Ayrıca bu çalışma için Çarlık arÅŸivleri ve dışiÅŸleri bakanlığı belgelerini incelemiÅŸti. Bu belgeler içerisinde Ä°stanbul, Bitlis, Beyazıt, Urmiye ve KermanÅŸah'ta çalışan diplomatların araÅŸtırma ve görüÅŸleri vardı.
Bu çalışmada Türk, Ä°ran ve büyük güçlerin askeri ve siyasi yöntemlerle Kürdistan üzerindeki nüfuz arayışları ve bunun Kürtler üzerindeki etkilerini ele almıştı.
O araÅŸtırmalarında Kürdistan'ın ekonomik, siyasi ve sosyal yapısı, Kürt aÅŸiretlerin Ä°ran ve Türklere karşı verdikleri özgürlük mücadelelerini analiz etti.
Lazerev'in çalışmalarına göre Türkiye'de son 40 yılda ciddi bir asimilasyon süreci yaÅŸanmıştı. Ona göre çaÄŸdaÅŸ Türkiye'de Kürt sorununu kabul etmemiÅŸ ve haklarını ret etmiÅŸti. Bununla birlikte Irak Baas rejimi 1963'te Kürtler üzerindeki jenosit uygulamalarını inceledi.'
Lazerev, doktorasını Ermenistan Bilimler Akademisi DoÄŸu Bilimleri Enstitüsünde yapıyordu. Ancak buradaki öÄŸretim görevlileri ile bilimsel konularda içine girdiÄŸi çeliÅŸkiler, tezinin gecikmesine yol açtı.
Lazerev 1972'de '1891 1917 Kürt sorunu' adıyla Kürtler üzerindeki ilk kitabını yayınladı.
Daha sonra 'Emperyalizm ve Kürt sorunu (1917-1923)', 'Kürdistan ve Kürt sorunu 1923 1940' kitapları yayınlandı. Lazerev'in bu araÅŸtırmalarında 19.yüzyıl sonundan ikinci dünya savaşına kadar Kürt sorunundaki geliÅŸmeleri irdeliyordu. Bunun yanında Kürt sorunu konusunda 200'den fazla bilimsel makaleleri yayınlandı
Bazıları 1990'dan 2000'lerin baÅŸlarında da yayınlandı. Bunlardan Kürt sorunun tarih ve siyasi yönlerine iliÅŸkin olanlar; 'Kürdistan'ın jeopolitik yönleri', ' Arap saÄŸ totalitarizmi', 'Kürt sorunun yeni jeopolitiÄŸi', 'yeni Kürdistan'da Ä°slam'
RUSYA KLASÄ°K OKULUNUN TEMSÄ°LCÄ°LERÄ°NDEN
Dünya onu Kürt meselesinin uluslararası boyutu, Kürt milliyetçiliÄŸi ve Asya'daki milliyetçilik konularında otorite olarak kabul etti.
Maseki'ye göre o Rusya klasik okulunun en önemli temsilcilerinden biri. Maseki devamla ÅŸöyle diyor: ''Lazerev, uzun yıllar Åžarkiyat Enstitüsü'nün uluslararası problemler danışmanlığını da yaptı. MGU'da oryantalizm çalışmalarında bir temel olarak görüldü. Bu yüzden Rusya klasik okulunun önemli bir temsilcisi olarak deÄŸerlendiriliyor. O tarihi inceliklerini, doÄŸru ve yanlışlıklarını ayrıştırmasını iyi bildi. Oryantal tarihçileri de onun bu yönünden övgüyle söz ederler.
Son yıllarda Kürdistan tarihinde yöntem üzerinde çalışmaya baÅŸladı. O ilk çaÄŸdaÅŸ Kürt tarihi araÅŸtırmacısıydı. Bunun yanında aynı zamanda önemli bir Kürt dostuydu. Kürtler konusunda genel ve derin bir sessizlik yaÅŸandığı, Kürtlerin isimlerinin ve yaÅŸamlarının yasaklandığı bir dönemde Kürtler üzerine kapsamlı deÄŸerlendirmeler yazmayı sürdürüyordu.
Kürdistan ve Kürt problemi monografisini yazarken, Kürt sorunun Kürtler olmadan çözülemeyeceÄŸini Kürtlerle bir anlaÅŸmaya varılamadan çözümünün mümkün olmadığını ortaya koydu ve bunu ölünceye kadar ısrarla savundu.
KÜRT SORUNU BÜTÜNLÜKLÜ BÄ°R SORUNDUR
1993 ve 92'de Güney Kürdistan'ın kuruluÅŸ sürecini aktif olarak destekledi. O süreçte Güney Kürdistan'a gitti, çeÅŸitli kongre ve konferanslara katıldı. Kürt sorunun 4 parçadaki çözümüne inancını hep korudu. Kürtlerin bir gün özgürlüklerini elde edecekleri konusunda tam bir inanç sahibiydi. Birçok çalışmasında Türkiye'deki Kürt sorununu inceledi ve ÅŸu tespiti katı bir ÅŸekilde ortaya koyuyordu. Türkiye'deki (Kuzey Kürdistan) sorunu çözülmeden genel Kürt sorunu asla çözülemez diyordu.'
Lazerev,Kürtler üzerinde çalışmaya baÅŸladıktan sonra, metin analizlerinde onun Kürtler konusunda sadece düÅŸünsel olarak deÄŸil duygusal olarak da etkilendiÄŸi görülür. Bu konuda bazı metinlerinde Rus devletinin soruna müdahil olması ve Kürtlere destek sunması konusunda önerilerde bulundu.
Maseki bu konuda Nizivisimaya'da çıkan makaleyi örnek gösteriyor: 'Bu konuda 1993'de Nivazimaya gazetesinde çıkan bir yazıda; Rusya'nın uluslararası Kürt politikasında yer almadığını belirtiyordu. O dönem de Rusya'nın Kürtler konusunda politik geliÅŸmelere katılması konusunda fikir belirten tek aydındı. Yazıda Moskova'nın kendisinin de kritik bir süreçten geçtiÄŸini bu yüzden Kürtlerle ilgilenemediÄŸini ama ilerde bu soruna nötral kalamayacağını belirtiyordu.
DeÄŸerlendirmesinde Kürt sorunun çaÄŸdaÅŸ uluslar arası hukuk çerçevesinde bütünlüklü ele alınması gerektiÄŸini, eÄŸer sorun böyle ele alınırsa Kürtlerin kendi devletlerini kurma haklarının bile kabul edilmek zorunda kalınacağını belirtiyordu. Ona göre OrtadoÄŸu'da artık Kürt sorunu çözülmelidir bunun zamanı gelmiÅŸtir. Rusya da bu gerçekten hareket ederek oluÅŸturacağı politikalarda bu gerçeÄŸi destekler nitelikte hareket etmeliydi. Prensip olarak Kürtler BM ve uluslar arası kurumlarda desteklenmeliydi.
Lazerev 1990'da Kürdoloji'nin baÅŸkanlığını üstlendi. Bu dönemde batılılardan birçok öÄŸrenci yetiÅŸtirdi. Bunlardan bazıları halen uluslar arası alanda Kürtler üzerinde araÅŸtırmalar yapıyor.
1970 ve 1980 arasında Kürt bilimleri ve geleceÄŸi konusunda kapsamlı bir hazırlık yapmıştı. 1982'de Leningrat'ta düzenlenen uluslararası alanda Kürt sorunu konferansında önemli bir sunum yaptı. Kürdoloji konusunda Leningrad, Tiflis ve Moskova'daki bölümlerin daha fazla rol üstlenmesi ve daha fazla bilim adamı yetiÅŸtirmesi gerektiÄŸine iÅŸaret etti.'
Ünlü bilim adamı Mihail Semenoviç Lazarev bugün Moskova'da çok sayıda akademisyen ve Kürtlerin katılımıyla topraÄŸa verilecek.
RAHMÄ° YAÄžMUR
ANF
Yorum Yaz
Yorumlar (1 Yazılmış)
-
Gönderen yekda.gever, 15 Mart, 2010 00:13:28cok degerli bir insandi ailesine ve tüm dostlarinin basi sagolsun
