TÜRK SİLAHLI KUVVETLER PARTİSİ-1 / Mustafa PEKÖZ

1973 yılında emekli oramiral Farhri Kortürk’ün cumhurbaşkanı olması kararı yine GKK’nde alınır. Parlementodaki partilere sadece onaylamak kalıyor. Darbeci Kenan Evren’ın ülkeyi hangi koşullarda yönettiği biliniyor. 6.Kolordu Komutanı Nevzat Böligray anılarında, 1985 yılında yapılan YKK ve GKK toplantılarında ‘Evren’in yeniden Cumhurbaşkanı seçilmesi için karar alındığını’ belirtir.
 

TÜRK SİLAHLI KUVVETLER PARTİSİ-1

Kapitalist sistemin varlık nedeni olan devletin temel kurumlar içerisinde ordu, stratejik bir öneme sahiptir. Bu nedenle burjuva devlet yapısında siyasal otorite ile askeri güçler arasında her zaman belirli bir denge vardır. Türkiye’de ise  bu çok daha farklıdır. Türk ordusu, Cumhuriyetin kuruluşundan beri devleti ilgilendiren bütün stratejik ve taktik politikalarının belirlenmesinde belirleyici bir etkiye sahiptir.

Türk devleti’nın 84 yıllık   tarihinde, 27 yıl devlet-ordu partisi olarak bilinen CHP tek başına  iktidarda kaldı. 26 yıl ordu’nun doğrudan rol aldığı sıkıyönetimlerle geçti. 5 kez askeri muhtıra  verildi ve 3 askeri darbe oldu. 13 yıl olağanüstü hal yasaları uygulandı, 2 kez post modern darbe gerçekleştirildi.  Ordu devletin yönetim mekanizmasında yürütme, yargı ve yasama rolünü üstlendı. Yani devlet ilişkileri Genelkurmayda merkezileştirdi. 

Ülkenin ekonomik, sağlık, eğitim gibi temel polikalarını belirlemede, mevcut sistem partilerini denetleme ve kontrol altına almada, bakanların tayin ve tespitinde, devletin üst düzey bürokratlarının atanmasında, hem görüş bildirir hem de fiilen denetim sağlar. Kendisine uygun olmayanları eler. Hükümetlerin hazırladığı sanılan bütçe için görüş bildirir ve plan ve bütçü komisyonuna temsilci atar. MİT gibi önemli kuruluşlarda yapılan görevlendirmede doğrudan yetkilidir. MGK Sekreterliğinin görevlilerin önemli bir kesimi askerlerden oluşur ve Genelkurmaya bağlı çalışır. Genelkurmay’ın ve her kuvvet komutanlığı’nın ayrı istihbarat merkezi vardır. Hükümetin bunları denetleme yetkisi yoktur. Cumhurbaşkanlarının seçiminde somut önerilerde bulunur ve istemlerine göre parlemento üzerinde baskı kurar ve hatta kimin cumhurbaşkanı olması gerektiğine karar verebilir.

Türk ordusu içerisinde oluşturulan  ‘Yüksek Komuta Konseyi(YKK)’ ile ‘Genişletilmiş Komuta Konseyi(GKK)  Türkiye’nin gerçek politik karar merkezleridir. Yüksek Komuta Konseyi ; Genelkurmay Başkanı ve  Kuvvet Komutanlarından oluşur.   Genişletilmiş Komuta Konseyi : Yüksek Komuta Konseyi üyeleri. Ordu, Kolordu, Tümen,  Üst filo komutanları, Kurmay Başkanları ve Askeri İstihbarat Dairesi Başkanlarından oluşur. Örneğin yapılan 3 askeri darbe, GKK’nde tartışılarak karar verildi. Tamamen siyasal bir parti gibi örgütlenen ve belirgin bir güç olan bu iki askeri kurum, bütün politik gelişmeleri takip eder ve karar alma sürecinde doğrudan etkide bulunur.

Örneğin Silahlı Kuvvetler Partisi rolüne sahip GKK’nin 6 Kasım 1972 yılında yaptığı bir toplantı’nın  gündem maddeleri   şöyle; « Her zaman bir hükümet burhanı beklenebilir. a) Hükümetin kendi  içinde bir anlaşmazlık çıkabilir. b) Bir partinin hükümeti müşkül duruma düşürmesi ile burhan doğabilir. c) Meclis ekseriyeti hükümeti düşürebilir. 2- Önümüzde reforumlar ve yasalar konuları var. Maliye reformu, maden reformu, toprak reformu, eğitim reformu, mali ve idari reformlarla siyasi partiler ve seçim yasasi gibi… sayılan reformların çıkartılması için ne yapılmalıdır? 3- Yakında cumhurbaşkanı seçimi göndeme gelecektir. Cumhurbaşkanının nitelikleri, askeri ve sivil olması hakkında ne düşünüyorsunuz ?... » GKK’nin gündemine bakıldığında, Türk ordusunun bir siyasi parti gibi ülkedeki bütün sorunlarla ilgilendiğinı ortaya koymaktadır.

Dönemin GKK üyelerinden S. Orkunt: « Ordu hiç bir zaman siyaset dışı düşünülemez. Ordu, devletin güvenliğinden sorumlu olduğu sürece politikada  müdahil mevkiini muhafaza edecektir... ». 28 Eylül 1971’de Org. Faruk Gürler ; « Reformlar için taktik ve oyalama istemiyoruz.

Geriliyeceğimizi sananlar yanılıyorlar » biçiminde parlementoyu çok açık olarak tehdit ediyordu.  Deniz Gezmişlerin idamını onaylayan Ankara Sıkıyönetim Mahkemesi Başkanı’nın Adalet Partisi(AP)’ne katılırken yaptığı konuşma  « …Askeri görevlerimin yanında, ordu’ya düşen politik görevlerimi de yaptım .»  Bugüne kadar, Türkiye’nin devlet politikasının belirleyen tek gücün ordu olduğunu söylemek sanırım pek abartılı bir durum olmaz.

Türkiye’de Cumhurbaşkanlarının ordu tarafından seçtirilmesi ya da Silahlı Kuvvetler Partisi’nin onaylamadığı bir kişinin cumhurbaşkanı seçilmesinin peki bir şansı yoktur.Mustafa Kemal’in ölümünden hemen sonra, 1.Ordu Komutanı Fahretin Altay, İsmet İnönü’nün cumhurbaşkanı olması için ‘kolordu ve tümen komutanlarıyla bir toplantı’ yapar. Alınan karar gereği İnönü cumhurbakanı olur. Ekim 1961’de Cumhurbaşkanlığı için ‘ Türk Silahlı Kuvvetler Birliği’ yani dönemin GKK,  İstanbul Harp Akademilerinde yaptığı toplantıda, Genelkurmay Başkanı Cemal Gürsel’in Cumhurbaşkanı olmasına karar verir. Milli Birlik Komitesi, bu kararı parlementodaki Partilere iletir ve Gürsel cumhurbaşkanı seçilir. Gürsel’in ölümünden sonra, GKK  ‘Cumhurbaşkanlığı seçimi’ için  acilen bir toplantı yapar. Toplantı sonrası, Genelkurmay Başkanı Cevdet Sunay’ın cumhurbaşkanı olması kararlaştırılır. Bütün kuvvet komutanları’nın ve 30 generalin de hazır bulunduğu parlementoda ‘milletvekilleri hür iradeleriyle’ Sunay’ı cumhurbaşkanı seçer.  

1973 yılında emekli oramiral Farhri Kortürk’ün cumhurbaşkanı olması kararı yine GKK’nde alınır. Parlementodaki partilere sadece onaylamak kalıyor. Darbeci Kenan Evren’ın ülkeyi hangi koşullarda yönettiği biliniyor. 6.Kolordu Komutanı Nevzat Böligray anılarında, 1985 yılında yapılan YKK ve GKK toplantılarında ‘Evren’in yeniden Cumhurbaşkanı seçilmesi için karar alındığını’ belirtir. Böylece Türkiye’nin bütün politik tarihine damgasını vuran ordu, politik sürece bu kez ‘post modern darbe’ olarak tanımlanan ‘muhtıra’larla müdahale etmektededir.

Mustafa PEKÖZ
Gokyuzu9@aol.com