‘Eski Diyarbekir’de Gündelik Hayat

M. Şefik Korkusuz tarafından kaleme alınan “Eski Diyarbekir’de Gündelik Hayat” kitabı Kent Yayınlarından çıktı. Yüz yıl öncesine kadar Diyarbakır’ın gündelik hayatından örnekler sunan Korkusuz, okuyuculara Diyarbakır yaşamından anekdotlar sunuyor.

Daha önce “Seyahatnamelerde Diyarbekir”, “Diyarbekir Velileri I-II / Tezkire-i Meşayih-i Amid”, “Diyarbekirli Sırrı Hanım’ın Divanı” kitaplarını hazırlayan M. Şefik Korkusu, Diyarbakır üzerine yeni bir kitaba imza attı.

“Eski Diyarbekir’de Gündelik Hayat”, Diyarbakır’daki yaşamı, ilişkileri küçük ayrıntılarla ele alıyor. Kitap, sundukları anekdotlarla yüz yıl kadar gerilere giderken, şehir, şehrin tarihi, isimleri, şehir halkının giyim kuşamı, beslenme kültürü, hamamlar ve kullanımı, Diyarbakır’da mevsimler, halk edebiyatı, çarşı pazar ve denetim, meslek grupları, evlilik, sünnet, ölüm gibi konularda ayrıntılar sunuyor.

ESKİ DİYARBAKIR’DA HAYAT

Diyarbakır’ı bütün yönleriyle anlatmaya çalışan yazar, “Bazı günlerde Belediye Zabıtaları sabahları saat 10-10:30 sıralarında ellerindeki teneke borazanlarla sağa sola giderek şöyle anons yaparlarmış; ‘Sıcağlar başladiiii, her kes bodrımlaraaaa’ İkindi vaktine yakın bir zamanda yine; ‘dışari çıhabılırsınız’ diye çağrı yaparlarmış. Evlerde kişiler arası davranışlarda büyükten küçüğü kadar inen belirli bir disiplin sözkonusu idi. Genelde konuşmalarda, yemeklerde başlama sırası öncelik büyüklerde idi. Yeni evli gençler çocuk sahibi olduklarında çocuklarını baba ve annelerinin önünde kucaklarına alıp sevip okşayamazlardı” diyen yazar okuyucuyu Diyarbakır’ın eski günlerine götürüyor.

“Diyarbakır yemekleri de meşhur” olduğunu dile getiren M. Şefik Korkusuz, “Diyarbekir mutfağını ortak özelliği, bol baharatlı oluşudur” diyor.

Değişik yemek örnekleri ve malzemelerinin sunulduğu kitapta, Diyarbakır tiplemeleri de ilginçlikleriyle karşımıza çıkıyor.

“Deli Veli, Kör Sıdo, Salepçi Efo Dayı, Çaput Hero, Çarkoşe Aziz, Çengel Şeho, Berber Enver” bir dönemin enteresan tipleri ve lakaplarını okuyucuya sunan yazar, Berber Enver’in ‘Atıcılar Kulübüne’ girecek kadar ballana ballana anlattığı öyküleri, Kafır Simo’nun Diyarbakır spor’da oynarken Kulüp Başkanının başına getirdikleri gibi bir çok ilginç, insanı gülümseten, hoş öyküleri sunuyor.

O zamanın nüfusuna göre Diyarbakır’da 12 hamamın varolduğunu hatırlatan, bununda ‘başka şehirlere göre epey yüksek bir rakamdır’ olduğunun altını çizen yazar Korkusuz, Evliya Çelebinin Seyahatnamesinden, “Diyarbekir şehrini çok temiz olduğunu” sözünü alarak iddiasını güçlendiriyor.

BİR MİLYON KİTAPLI KÜTÜPHANE

Diyarbakır’ın kültür ve eğitim hayatında da önemli bir gelişkinlik olduğunun altını çizen M. Şefik Korkusuz, “Diyarbekir gibi bir şehirde bir dönem Bir Milyon Kırk bin (1.040.000) cilt kitaplık bir kütüphanenin varlığı”ndan bahsediyor.

CEMİL OĞUZ -ANF