Dengbêj geleneği koruma altında

Sözlü Kürt kültürünün çok önemli bir parçası olan hem yerleşik yaşam öncesi Kürtlerin sosyal yaşamını hem de yazılı dönem öncesi Sözlü Kürt Edebiyatı’nı günümüze taşıyan bir unsur olan dengbêj geleneği korumaya alındı.

Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından Avrupa Birliği finansörlüğünde Türkiye'de Kültürel Hakların Desteklenmesi Kültürel Girişimler Destek Hibe Programı çerçevesinde hazırlanmış olan "Dengbêj ve Dengbêjlik Geleneği" isimli proje antoloji, CD, divan ve tanıtım broşürüyle hayat buldu.

Ekibinin tümünün Büyükşehir Belediyesi Kültür Müdürlüğü tarafından oluşturulan proje 10 ay sürdü. Projenin ana hedeflerinden olan kültürlerarası etkileşim ve dengbêjlik geleneğinin tanıtımı ilkelerine sadık kalınarak gerçekleştirilen faaliyetler sonucunda; 2 bin adet denbêj antolojisi, 4 bin adet "Diyarbakır Dengbêjleri" CD’si, 3 bin adet tanıtım broşürü gibi ürünler elde edildi. Ayrıca Diyarbakır ve İstanbul'da gerçekleştirilen iki dengbêj divanı ile geleneğin canlı performansları dinleyicilere sunuldu.

100 DENGBÊJ'E ULAŞILDI

Dengbêjlik geleneğinin korunması, tanıtılması ve gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla hazırlanan 361 sayfadan oluşan dengbêj antolojisi 2 bin adet basıldı.

Antoloji hazırlanırken bir de alan araştırması yapıldı ve 100 dengbejin bilgilerine ulaşıldı. Antolojide her bir dengbejin ikişer stranına da yer verildi. Stranların sözlerinin dengbêjlerin ağzından çıktığı gibi herhangi bir düzeltme yapmadan aktarılan antolojide stranların kaynakları tespit edilemediğinden kaynak belirtilmiyor. Stranların Türkçe’ye çevirisinde anlam bozukluğuna ve estetik sorunlara neden olmamak için Kürtçe yayınlanmasına ancak içeriğin anlaşılabilmesi bakımından da Türkçe özetlerinin yayınlanmasına çalışılmış.

Antolojide Türkçede olmayan stran, kilam, dengbêj, şevbihêrk gibi kelimeleri olduğu gibi Türkçe çevirilerde de kullanılan antolojinin sonunda bu sözcüklerin anlaşılması için küçük bir sözlüğe yer verilmiş. Bu çalışma ile biyografilerin yer almasının yanı sıra, Türkiye’de yaşayan dengbêjlerin önemli bir kısmının kayıt altına alınması ve belirli bir yöntemle derlenen bilgilerin tasnif edilmesi de sağlanmış oldu.

Dengbêjlerin kendi seslerinden sanatlarını icra ettikleri Diyarbakır Dengbêjleri CD'si ile tarihimizin sesleri kulaklarda yer etmesi kültürün sesli tanıkları olarak arşivlerde yer bulması için 2 bin adet dengbêj CD'si basıldı.

HER CUMARTESİ DENGBÊJ DİVANI

Bu proje faaliyetlerinin dışında Diyarbakır Mimarlar Odası tarafından restore edilen bir Diyarbakır Evi'nin Büyükşehir Belediyesi'ne tahsis edilmesiyle avlusunda dengbêj seslerinin yankılandığı bir mekan yaratılmış oldu. Tüm giderleri Büyükşehir Belediyesi tarafından karşılanan Dengbêj Evi, dengbêjlerin ve halkın kullanımına açık biçimde faaliyetini sürdürüyor.

12 Nisan Cumartesi günü projenin ürünlerinin tanıtılacağı Dengbêj Evi'nde dengbêj divanında kurulacak. Ayrıca yaz dönemi her Cumartesi günü saat 16:00-18:00 arasında kurulacak dengbej divanına bu sanata ilgi duyanlara ev sahipliği yapılacak.

 ANF