Darağacında bile Deniz’in son sözlerine izin verdiler ‘Hatırla Sevgili’de sansürlediler

Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan, 68’in kırkıncı yılında genç kuşakların kahramanı oldu. Çoğu adlarını bile bilmiyordu belki, ’Hatırla Sevgili’yi izleyene kadar. Oysa ki Nihat Behram, bundan 32 yıl önce Vatan Gazetesi’nde bir dizi kaleme almıştı, sonra ’Darağacında Üç Fidan’ adıyla kitaplaşan... 22 yıl boyunca yasaklanan... Onun vatandaşlıktan çıkarılmasına yol açan... Sebebi, bu üç gencin son sözleriydi ve ne gariptir ki artık yasak olmamasına rağmen dizide sansürlendi. İşte Behram’ın affedemediği bu...

1 Mayıs’ta Taksim Meydanı’nın birkaç adım ötesinde, orada burada korsan eylem yapan gençlerin arasındayken, üç küçük çocuk çarpmıştı gözüme... “Ne arıyorsunuz burada?” dediğimde, aldığım cevapla afallamıştım. İlkokul beş öğrencisi bu çocuklar bana yakın tarihi bir çırpıda döküvermişlerdi. “Tıpkı Hatırla Sevgili’deki gibi” diye girmişlerdi söze... Sonra Deniz Gezmiş’in haksız yere idam edildiğinden tutun da, Mahir Çayan’la aralarındaki görüş ayrılıklarına kadar girmişlerdi ayrıntıya...

Yaşasın tam bağımsız Türkiye!

TV’nin sihri işte... Onlarca kitabın, yüzlerce demecin yapamadığını yaptı bir dizi... Oysa Denizler unutulmasın diye yıllarca mahkûmiyeti göze almış, yazı dizileri hazırlamış, kitaplar yazmış pek çok insan yaşıyor bu ülkede.  Ama her şeyin olduğu gibi o dizilerin, o kitapların da bir ilki var ve onlara imza atan kişi Nihat Behram... Deniz Gezmiş Haydarpaşa Lisesi’nden arkadaşı, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan davadan... İşte bu yüzden ’Darağacında Üç Fidan’ ellerle değil, kalple yazılmış bir belgesel anlatı. Üç devrimci genç hayattan koparılırken, Nihat Behram hapisten yeni çıkmış...  İdam edildiklerini öğrendiği anda karar vermiş bu kitabı yazmaya... Ama kitaptan önce acı ve umut dolu duygularını iki şiire dökmüş; ’Üç Dağa Ağıt’ ve ’Yalnız Değiller, Şarkıları ve Biz Varız’ diye... Bu iki şiir, hapishane duvarlarına asılmış, hep bir ağızdan ezberden okunmuş yıllar boyu... Sonra, hapiste yatmayı göze alıp yazmış Denizler’i... ’Darağacında Üç Fidan’ hâlâ Türkiye’nin en çok satan kitapları arasında... Yıllarca yasaklı olmasına karşın...

Nihat Behram’ın tüm bu çabalarına rağmen Denizler, onun kitabıyla değil de ’Hatırla Sevgili’ dizisiyle anılıyor bugün. Kaynak olarak yine onun kitabına başvuruluyor belki ama sonuçta bir TV dizisi ve her şey biraz magazinleşiyor. En azından Behram öyle düşünüyor. En çok içerlediği ise Deniz Gezmiş, Hüseyin İnan ve Yusuf Aslan’ın ölüme giderken söyledikleri sözlerin dizide sansür edilmesi... “Darağacında öldürülen insanların hayatlarının en anlamlı özeti olan son sözlerini ve o son sözlerini yayınlamak için verilmiş mücadeleyi es geçip, yeniden sansür uyguladılar. Bırakın devrimci ahlâkı, bunun hangi ahlâk anlayışıyla açıklaması var?” diyor. İdam sehpasında bile insanların son söz hakkı varken, o insanların anıldığı bir dizide son söz hakkı olmaması gerçekten de acı... “Belki dizi yayından kaldırılır diye korkmuşlardır” diye savunmaya kalkıyorum, cevabını hemen veriyor Behram; “Kitap 22 yıl bu sözler nedeniyle yasaklı kaldı. Ben, bu sözler nedeniyle yargılandım, vatandaşlıktan çıkarıldım. Ama kitabım 1996’da beraat etti. Hiçbir yasal sakıncası yoktu bu sözleri dizide söyletmenin.”

Çok kırılmış, kendi adına değil, o üç insan adına... “Deniz Gezmiş’in son sözleri bizim mirasımızdır. Bu sözler, bu yurda sevdanın ateşiyle doludur. Bu sözler emperyalist yağmacılıkla mücadelenin, bu coğrafyaya aşkın ifadesidir” diyor Behram. Bize söyleyecek pek bir şey kalmıyor. Mirası sizinle paylaşmak dışında: “Yaşasın tam bağımsız Türkiye! Yaşasın Marksizm-Leninizm! Yaşasın Türk ve Kürt halklarının kardeşliği! Yaşasın işçiler, köylüler! Kahrolsun emperyalizm!”

 vatan